Ogrzewanie klimatyzacją zimą – czy to się opłaca i ile naprawdę kosztuje?

Wysokie rachunki w sezonie zimowym skłaniają wielu właścicieli domów i mieszkań do szukania tańszych sposobów na utrzymanie odpowiedniej temperatury. Coraz częściej pojawia się przy tym sprzęt kojarzony dotąd wyłącznie z upałami. Dobrze dobrany klimatyzator ścienny potrafi również grzać, a jego sprawność bywa znacznie wyższa niż w przypadku zwykłej farelki. Opłacalność nie jest jednak przesądzona z góry, bo wynik zależy od mocy urządzenia, pogody oraz stanu budynku. Oprócz tego liczą się także zakup sprzętu, montaż i serwis. W tym artykule pokazujemy, jak oszacować te wydatki we własnych czterech ścianach. Zapraszamy do lektury!

Klimatyzator ścienny z funkcją grzania jako pompa ciepła

Zimowa praca tego sprzętu budzi zdziwienie, choć opiera się na prostej zasadzie. Klimatyzator ścienny w trybie grzewczym odwraca obieg czynnika chłodniczego, więc pobiera energię z otoczenia na zewnątrz budynku i oddaje ją do pomieszczenia. Taki sposób działania odpowiada pompie ciepła typu powietrze-powietrze. Prąd zasila tu przede wszystkim sprężarkę oraz wentylatory, nie jest zatem bezpośrednio zamieniany na wysoką temperaturę. Farelka z każdej kilowatogodziny wytwarza natomiast niemal identyczną ilość energii. Przy takim samym poborze klimatyzator ścienny z funkcją grzania dostarcza jej nawet kilkukrotnie więcej. Z tej różnicy wynikają potencjalne oszczędności.

Współczynnik SCOP i sprawność podczas mrozów

Sama obecność trybu grzewczego niewiele mówi o przyszłych kosztach, bo decydująca jest sprawność. Współczynnik COP pokazuje, ile ciepła powstaje z 1 kWh prądu w konkretnych warunkach. Z kolei wskaźnik SCOP uśrednia ten wynik dla całego sezonu. Według unijnego rozporządzenia 626/2011 najwyższą klasę A+++ otrzymuje klimatyzator ścienny o wartości SCOP wynoszącej co najmniej 5,10. Etykieta podaje dane przynajmniej dla przeciętnej zimy, warto więc sprawdzić także parametry dla chłodniejszych stref. Wraz ze spadkiem temperatury na dworze efektywność maleje, gdyż sprężarka musi pracować intensywniej. Dodatkową stratę powoduje odszranianie wymiennika w jednostce zewnętrznej. Podczas badania pomp powietrznych godzinowy COP przy wilgotnej i zimnej aurze spadał nawet o 20%. Przed wyborem modelu warto też sprawdzić dolną granicę pracy, ponieważ w kartach katalogowych pojawiają się różne progi, np. -15°C lub -20°C.

Rzeczywisty koszt ogrzewania w sezonie zimowym

Roczny wydatek na prąd można oszacować za pomocą prostego działania. Zapotrzebowanie na ciepło dzieli się przez wartość SCOP, a otrzymany wynik mnoży przez cenę 1 kWh z własnego rachunku. Taki model zakłada, że klimatyzator ścienny pokrywa całość potrzeb danej przestrzeni. Wskaźnik sezonowy nie uwzględnia jednak konkretnej pogody, więc wyjątkowo mroźna zima podniesie końcową kwotę. Zużycie prądu na każde 1000 kWh wytworzonego ciepła przy dolnych progach klas energetycznych przedstawia się następująco:

Czynniki wpływające na wysokość rachunków

Dwa identyczne modele mogą zużyć w sezonie bardzo różną ilość prądu, nawet gdy pracują w podobnych pomieszczeniach. Na ostateczny wynik składa się stan budynku, ustawienia oraz sposób użytkowania. To, ile energii pobierze klimatyzator ścienny, zależy od następujących czynników:

• izolacja budynku – słabo ocieplone ściany i nieszczelne okna zwiększają zapotrzebowanie na ciepło,
• dobór mocy – zbyt słaba jednostka długo pracuje na wysokich obrotach, a zbyt mocna często się włącza i wyłącza,
• ustawiona temperatura – każdy dodatkowy stopień w pomieszczeniu podnosi zużycie prądu,
• strefa klimatyczna – dłuższa i chłodniejsza zima obniża sprawność sezonową,
• taryfa za prąd – końcowy koszt zależy od stawki za 1 kWh, w tym od ewentualnych tańszych godzin,
• czystość filtrów i wymienników – zabrudzenia utrudniają przepływ powietrza i wydłużają pracę sprężarki.

Klimatyzator ścienny na tle innych źródeł ciepła

Opłacalność zależy również od tego, czym ogrzewany jest budynek obecnie. Największą różnicę widać po rezygnacji z grzejników elektrycznych, bo zużycie prądu może wtedy spaść kilkukrotnie. Przy kotle gazowym lub sieci miejskiej wynik bywa mniej oczywisty, gdyż trzeba zestawić stawki za różne nośniki energii. Klimatyzator ścienny ma też inny charakter pracy, ponieważ nagrzewa powietrze głównie w jednej strefie. Najważniejsze różnice między tymi rozwiązaniami zawiera poniższa tabela:

Główne źródło ciepła czy dogrzewanie w mieszkaniu i domu

Rola urządzenia zależy przede wszystkim od podziału wnętrz i wielkości budynku. Klimatyzator ścienny do mieszkania sprawdza się szczególnie w dobrze ocieplonym lokalu o otwartym układzie, gdzie nagrzane powietrze swobodnie dociera do sąsiednich stref. W takich warunkach może pokryć większość potrzeb, zwłaszcza jesienią i wiosną. Inaczej wygląda sytuacja przy wielu oddzielnych pokojach, bo do zamkniętych sypialni trafia znacznie mniej energii. Klimatyzator ścienny do domu ma jeszcze trudniejsze zadanie, gdyż ściany, drzwi oraz kondygnacje ograniczają przepływ. Z tego względu zazwyczaj pracuje obok istniejącej instalacji albo w układzie z kilkoma jednostkami wewnętrznymi. Urządzenie przejmuje wtedy łagodniejsze dni, a podczas mrozów główny ciężar spoczywa na kotle lub innym podstawowym źródle. Przed decyzją warto porównać potrzeby całego budynku z mocą, jaką klimatyzator ścienny zapewnia przy najniższych temperaturach.

Klimatyzator ścienny bez jednostki zewnętrznej w okresie zimowym

Nie każdy budynek pozwala na montaż agregatu na elewacji, na przykład z powodu ograniczeń wspólnoty. Rozwiązaniem bywa wtedy klimatyzator ścienny bez jednostki zewnętrznej. Cały układ mieści się tu w jednej obudowie, a powietrze jest wymieniane przez otwory w przegrodzie. Zimą taka konstrukcja wypada jednak zwykle słabiej od wersji dzielonej. Klimatyzator monoblok ścienny osiąga według kart katalogowych popularnych modeli COP od około 3 do 3,7, natomiast dolna granica pracy to najczęściej -10°C lub -15°C. Ta sama litera na etykiecie nie oznacza tu identycznej efektywności, gdyż unijne progi opierają się wtedy na innym wskaźniku. Różnica jest szczególnie istotna przy porównywaniu urządzeń na podstawie samej klasy energetycznej. Klimatyzator ścienny w tej odmianie lepiej traktować jako dogrzewanie niewielkiego pomieszczenia.

Koszty poza rachunkiem za prąd

Energia elektryczna to tylko część całkowitego wydatku. Już na początku trzeba uwzględnić zakup sprzętu oraz montaż, którego zakres zależy od długości instalacji i dostępu do elewacji. Klimatyzator ścienny wymaga także okresowych przeglądów i czyszczenia, bo wpływają one na utrzymanie sprawności. Inwestycja zwraca się szybciej, gdy zastępuje drogie ogrzewanie oporowe. Własna fotowoltaika dodatkowo obniża koszt pracy, choć zimą wytwarza znacznie mniej prądu niż latem. Na korzyść tego rozwiązania przemawia również chłodzenie w upalne dni, ponieważ jeden zakup obsługuje dwie potrzeby.

Taki sposób ogrzewania daje największe korzyści w dobrze ocieplonym budynku, zwłaszcza po rezygnacji z grzejników elektrycznych. W słabo zaizolowanym domu lub przy częstych mrozach klimatyzator ścienny lepiej sprawdzi się jako uzupełnienie głównego systemu. Wiarygodną odpowiedź daje własne wyliczenie oparte na zapotrzebowaniu na ciepło, wartości SCOP i aktualnej stawce za prąd.